Vraag en antwoord ubo-register

Op deze pagina worden een aantal vragen en antwoorden inzake het ubo-register bij elkaar gebracht.

Let er op dat het informatie is op de datum die bij de vraag & antwoord is vermeld. Een en ander kan na deze datum kan wijzigen als gevolg van wijziging in de regelgeving of andere oorzaken.


Vraag 1 – Wie is uiteindelijk belanghebbende (ubo) volgens de Europese richtlijn?

De Europese definitie van de ubo is ingewikkeld. Er worden drie categorieën onderscheiden, nl. [a] vennootschapsrechtelijke entiteiten, [b] trusts en [c] bij juridische entiteiten als stichtingen en bij juridische constructies die vergelijkbaar zijn met trusts.
In de Nederlandse vertaling staat:

„uiteindelijk begunstigde”: elke natuurlijke perso(o)n(en) die de uiteindelijke eigenaar is (zijn) van of zeggenschap heeft (hebben) over de cliënt en/of de natuurlijke perso(o)n(en) voor wiens/wier rekening een transactie of activiteit wordt verricht, en waaronder ten minste wordt verstaan:

a) in het geval van vennootschapsrechtelijke entiteiten:

i) de natuurlijke perso(o)n(en) die de uiteindelijke eigenaar is (zijn) van of zeggenschap heeft (hebben) over een juridische entiteit via het rechtstreeks of onrechtstreeks houden van een toereikend percentage van de aandelen of de stemrechten of van het eigendomsbelang in die entiteit met inbegrip van het houden van toonderaandelen, of via zeggenschap met andere middelen, waarbij het niet gaat om een op een gereglementeerde markt genoteerde vennootschap die is onderworpen aan openbaarmakingsvereisten overeenkomstig het recht van de Unie, of aan gelijkwaardige internationale standaarden die een toereikende transparantie van eigendomsinformatie waarborgen.
Voor de toepassing van punt i), zijn een aandelenpositie van 25 % plus één aandeel in de cliënt of een eigendomsbelang in de cliënt van meer dan 25 %, in handen van een natuurlijke persoon, een indicatie van directe eigendom. Een aandelenpositie van 25 % plus één aandeel in de cliënt of een eigendomsbelang in de cliënt van meer dan 25 %, in handen van een vennootschapsrechtelijke entiteit die onder zeggenschap staat van een natuurlijke persoon of natuurlijke personen, of van meerdere vennootschapsrechtelijke entiteiten die onder zeggenschap staan van dezelfde natuurlijke persoon of natuurlijke personen, gelden als indicatie van indirecte eigendom. Deze bepaling is van toepassing onverminderd het recht van de lidstaten om te bepalen dat een lager percentage een indicatie van eigendom of zeggenschap kan zijn. Zeggenschap via andere middelen kan onder meer worden vastgesteld volgens de criteria in artikel 22, leden 1 tot en met 5, van Richtlijn 2013/34/EU van het Europees Parlement en de Raad (29);

ii) de natuurlijke persoon of personen die beho(o)rt(en) tot het hoger leidinggevend personeel, indien na uitputting van alle mogelijke middelen en op voorwaarde dat er geen gronden voor verdenking bestaan, geen van de personen als bedoeld onder i) is achterhaald, of indien er enige twijfel bestaat of de achterhaalde persoon of personen de uiteindelijk begunstigde(n) is, respectievelijk zijn, de meldingsplichtige entiteiten documenteren welke acties er zijn ondernomen om de uiteindelijk begunstigden als bedoeld onder i) en onder dit punt, te identificeren.

b) in het geval van trusts:

i) de oprichter;
ii) de trustee(s);
iii) de eventuele protector;
iv) de begunstigden, of voor zover de afzonderlijke personen die de begunstigden van de juridische entiteit of de juridische constructie zijn, nog niet zijn geïdentificeerd, de groep van personen in wier belang de juridische entiteit of de juridische constructie hoofdzakelijk werd opgericht of werkzaam is;
v) elke andere natuurlijke persoon die door directe of indirecte eigendom of via andere middelen, uiteindelijke zeggenschap over de trust uitoefent;

c) bij juridische entiteiten als stichtingen en bij juridische constructies die vergelijkbaar zijn met trusts, de natuurlijke persoon of personen die in het bezit is, respectievelijk zijn van gelijkwaardige of soortgelijke posities als onder b);

Deze definitie komt uit de Vierde Europese Antiwitwasrichtlijn. [12 april 2017]


Vraag 2 – Wie is ubo volgens de Nederlandse overheid?

Er ligt nu een consultatievoorstel waarin de Nederlandse overheid zich er van af maakt met de omschrijving “de natuurlijke persoon die de uiteindelijke eigenaar is van of zeggenschap heeft over een onderneming of rechtspersoon”. Vervolgens staat er “Bij algemene maatregel van bestuur worden categorieën natuurlijke personen aangewezen die in elk geval moeten worden aangemerkt als uiteindelijk belanghebbende”. In het consultatievoorstel wordt niet uitgelegd wie de ubo’s zullen zijn en wat daar de reden voor is. Voor de toelichting wordt verwezen naar een wetsvoorstel dat nog niet is ingediend.

In de toelichting op het consultatievoorstel wordt gezegd dat de volgende entiteiten een ubo zullen hebben:

  • besloten vennootschappen
  • naamloze vennootschappen
  • stichtingen
  • verenigingen met volledige rechtsbevoegdheid
  • rederijen
  • maatschappen
  • vennootschappen onder firma
  • commanditaire vennootschappen
  • coöperaties
  • onderlinge waarborgmaatschappijen
  • Europees economisch samenwerkingsverbanden
  • Europese naamloze vennootschappen (SEs)
  • Europese coöperatieve vennootschappen (SCEs)
  • verenigingen zonder volledige rechtsbevoegdheid

Verder wordt overwogen een en ander ook voor het fonds voor gemene rekening te laten gelden.

Het lijkt er op dat de Nederlandse overheid voor een veel ruimere categorie entiteiten kiest waarvan een ubo moet worden vastgesteld, dan door Europa voorgeschreven. Meer informatie: zie het bericht over de consultatie. [12 april 2017]


Vraag 3 – Waar is ‘ubo’ een afkorting van?

Dit is de Nederlandse afkorting voor ‘uiteindelijk belanghebbende‘, in het Engels “ultimate beneficial owner” en in het Duits “Wirtschaftlich Berechtigte”. [12 april 2017]


Vraag 4 – Is de ubo degene die in een onderneming aan de touwtjes trekt?

De definitie van het begrip ubo (zie vragen 1 en 2) is zo ruim, dat er vele mensen onder vallen die alleen een minderheidsbelang hebben en geen zeggenschap. In de publiciteit wordt gesuggereerd dat alleen degenen die ‘aan de touwtjes trekken’ in het register komen. Dat is onjuist. [12 april 2017]


Vraag 5 – Raakt het uboregister ook gewone burgers?

Ja: iedereen die aandelen of certificaten in Nederlandse rechtspersonen (zoals de bv) of een financieel belang in een personenvennootschap (zoals een vennootschap onder firma of maatschap) heeft vanaf 25% (mogelijk in de toekomst vanaf 10%) komt in het Nederlandse register. Bovendien komen bestuurders van rechtspersonen zonder ubo (zoals stichtingen) ook in het register. Mogelijk worden ook andere managers van rechtspersonen als ubo geregistreerd, nu de Europese richtlijn spreekt over ‘leden van het senior management’. [13 april 2017]


Vraag 6 – Waarom worden leden van het “senior management” van rechtspersonen als ubo geregistreerd?

Dat weet niemand. Op vragen hierover aan de Europese en Nederlandse politiek is tot nu toe nog nooit een antwoord gekomen. [13 april 2017]


Vraag 7 – Waar komt het ubo-register vandaan?

Het register is bedacht door de Europese politiek. Een van de trekkers van het project is mevrouw Sargentini, lid van het europarlement voor GroenLinks.
Verder wordt actief voor het register gelobbyd door Transparency International, een actiegroep gefinancierd met Europese subsidie. [13 april 2017]


Vraag 8 – Is het Nederlandse ubo-register hetzelfde als in andere Europese landen?

Ieder land implementeert het register op de eigen manier. In Nederland wordt het register volgens het consultatievoorstel geen apart register. Het wordt onderdeel van het handelsregister, de informatie is openbaar en zal worden doorgeleverd aan commerciële aanbieders van persoonsgegevens, die de persoonsgegevens verkopen samen met hun eigen gegevens. [13 april 2017]


Vraag 9 – Het register richt zich toch alleen op brievenbusmaatschappijen?

Zo wordt het door de Nederlandse en Europese politiek wel verkocht, maar in de werkelijkheid is dat niet zo. Volgens een deskundige aanwezig op een Transparency bijeenkomst waar ik onlangs bij was zitten achter een heel beperkt aantal rechtspersonen in Nederland criminelen. Toch moet een grote groep Nederlandse aandeel- en certificaathouders zijn privacy opgeven. Dit is niet uit te leggen.

NB Een en ander staat los van de toegang van overheidsinstanties tot die informatie. Die toegang is er overigens toch al voor een groot deel. [14 april 2017]


Vraag 10 – Wat is een brievenbusmaatschappij?

Hoewel de bestrijders van financieel-economische criminaliteit niet zo van definities houden, moet worden aangenomen dat hiermee Nederlandse rechtspersonen worden bedoeld, die worden bestuurd door een professionele bestuurder, een zgn. ‘trustkantoor’. In Nederland moeten trustkantoren een vergunning van DNB hebben. Een minderheid van Nederlandse rechtspersonen is brievenbusmaatschappij. [14 april 2017]


Vraag 11 – Wie moeten ubo-gegevens registreren?

Op grond van de ubo-regelgeving zijn er drie verschillende soorten registraties:

  • Het handelsregister van de Kamer van Koophandel. Zie ook vraag 12.
  • De registraties van Wwft-plichtige ondernemingen. Zie voor een overzicht deze pagina van FIU Nederland. Zie ook vraag 13.
  • De registraties van alle ondernemingen en rechtspersonen die hun eigen ubo’s moeten registreren.

Op al bovenstaande registraties zijn de voorschriften van de Wet bescherming persoonsgegevens (Wbp) van toepassing.

De Wbp schrijft onder meer voor dat degene die de persoonsgegevens van de ubo registreert passende technische en organisatorische maatregelen ten uitvoer moet leggen om die persoonsgegevens te beveiligen tegen verlies of tegen enige vorm van onrechtmatige verwerking. Deze maatregelen dienen te garanderen, rekening houdend met de stand van de techniek en de kosten van de tenuitvoerlegging, dat sprake is van een passend beveiligingsniveau gelet op de risico’s die de verwerking en de aard van te beschermen gegevens met zich meebrengen. De maatregelen zijn er mede op gericht onnodige verzameling en verdere verwerking van persoonsgegevens te voorkomen.

De Autoriteit Persoonsgegevens houdt toezicht op naleving van de wet. [15 april 2017]


Vraag 12 – Over welke rechtspersonen c.a. worden welke ubo-gegevens door de Kamer van Koophandel geregistreerd?

Volgens het consultatievoorstel worden de volgende persoonsgegevens in het handelsregister opgenomen:

a. voor ingezetenen van Nederland: het burgerservicenummer;
b. voor niet-ingezetenen van Nederland: het burgerservicenummer, of een fiscaal identificatienummer van het land waarvan hij ingezetene is, voor zover hij daarover beschikt;
c. de naam, de geboortemaand en het geboortejaar, de nationaliteit en de woonstaat;
d. de geboortedag, de geboorteplaats, het geboorteland en het woonadres;
e. de aard van het door de uiteindelijk belanghebbende gehouden economische belang en de omvang van dit belang, aangeduid in bij algemene maatregel van bestuur vast te stellen klassen, waarbij onderscheid gemaakt kan worden naar onderneming of rechtspersoon.
f. afschriften van de documenten op grond waarvan de gegevens, als bedoeld in a, b, c en d, zijn geverifieerd;
g. afschriften van de documenten, behorende tot bij
algemene maatregel van bestuur aan te wijzen categorieën, waaruit de aard en omvang van het economische belang blijken.

De Kamer van Koophandel verzamelt die gegevens niet over alle Nederlandse rechtspersonen.

Uitzonderingen
Er zijn enige uitzonderingen, onder meer komen ubo’s van verenigingen van eigenaars en publiekrechtelijke rechtspersonen niet in het handelsregister. [15 april 2017]


Vraag 13 – Welke ubo-gegevens moeten rechtspersonen en andere entiteiten over hun eigen ubo registreren?

In het consultatievoorstel is wordt voorgesteld dat alle private rechtspersonen en ondernemingen als bedoeld in artikelen 5 en 6 Handelsregisterwet 2007 (hierna: registratieplichtigen) ubo-gegevens in hun eigen administratie moeten opnemen. De bij vraag 12 genoemde uitzonderingen zijn hier niet van toepassing. Dat betekent dat deze bepalingen ook gelden voor eenmanszaken en publiekrechtelijke rechtspersonen, wat opmerkelijk genoemd kan worden.

Over de soort gegevens die registratieplichtigen moeten verzamelen, zegt het voorstel dat het moet gaan om:

toereikende, accurate en actuele informatie (…) over wie hun uiteindelijk belanghebbenden zijn, met inbegrip van gedetailleerde gegevens over de door deze uiteindelijk belanghebbenden gehouden economische belangen

Dat is niet het lijstje dat bij vraag 12 is vermeld. Aangenomen mag worden dat de registratieplichtigen veel meer moeten verzamelen dan wat de Kamer van Koophandel registreert, ook omdat de registratieplichtigen degenen zijn die de ubo-gegevens bij de Kamer moeten aanleveren. [15 april 2017]


Vraag 14 – Is de ubo verplicht om informatie te verschaffen?

Volgens het consultatievoorstel is de ubo verplicht om de registratieplichtige alle informatie te verschaffen die noodzakelijk is om te voldoen aan wat in vraag 13 is beschreven. [15 april 2017]


Vraag 15 – Hoe zit het met de registratie van het economisch belang van de ubo?

Volgens het consultatievoorstel wordt in het handelsregister opgenomen: de aard van het door de ubo gehouden economische belang en de omvang van dit belang, aangeduid in bij algemene maatregel van bestuur vast te stellen klassen, waarbij onderscheid gemaakt kan worden naar onderneming of rechtspersoon.

Ook moeten bewijsstukken bij het handelsregister worden gedeponeerd, in het voorstel omschreven als “afschriften van de documenten, behorende tot bij algemene maatregel van bestuur aan te wijzen categorieën, waaruit de aard en omvang van het economische belang blijkt“.

Op de registratieplichtigen rust de verplichting gedetailleerde gegevens te registreren over de door hun eigen ubo’s gehouden economische belangen.

Economisch belang: geen transparantie over wat het is
Over wat “economisch belang” inhoudt is geen informatie beschikbaar. Het is onbegrijpelijk dat er over iets wat zo essentieel is geen nadere informatie wordt verschaft. [16 april 2017]


Vraag 16 – Van ubo’s moet het economisch belang worden geregistreerd. Hoe gaat dat bij managers die als ubo worden aangemerkt?

Een antwoord op deze vraag heb ik nog nergens gelezen. Dit is even raadselachtig als de vraag waarom managers tot ubo worden gebombardeerd (zie daarover vraag 6). [16 april 2017]


Vraag 17 – Wat is het doel van het ubo-register?

Doel is de bestrijding van financieel-economische criminaliteit, waarop het etiket ‘witwassen’ wordt geplakt. Het begrip witwassen is zeer ruim gedefinieerd, zodat ieder crimineel voordeel er onder valt. [16 april 2017]


Vraag 18 – Gaat het ubo-register het doel bereiken?

Deskundigen verwachten dat criminelen er voor zullen zorgen dat zij niet in het register komen. De praktijk zal zijn dat persoonsgegevens van nette burgers de wereld in gestuurd zullen worden; als de gegevens eenmaal verspreid zijn is dat niet meer terug te draaien. Want we leven in een digitale samenleving. Het is hoogst twijfelachtig of het doel wordt bereikt. [17 april 2017]


Vraag 19 – Panama Papers was in Nederland toch een schandaal en een goede reden voor het Nederlandse ubo-register?

De Panama Papers heeft in Nederland veel publiciteit gegenereerd, maar voor de fiscus heeft het weinig opgeleverd. De reden is dat niet is gebleken dat de Nederlandse fiscus is benadeeld.
En verontwaardiging betekent nog niet dat er onverstandige maatregelen moeten worden genomen die gewone burgers benadelen. [17 april 2017]


Vraag 20 – Wat is het nadeel van de ubo-maatregelen?

Als gevolg van de maatregelen moeten vertrouwelijke persoonsgegevens van ubo’s worden bewaard door:

  • de Kamer van Koophandel,
  • alle ondernemingen die onder de Wwft vallen,
  • de rechtspersonen en ondernemingen die hun ‘eigen’ ubo’s moeten registreren.

Dat is een hoop dubbel werk en ook nog riskant voor de ubo’s. Wwft-plichtigen zullen uit angst voor straf overdrijven bij het verzamelen van gegevens en zullen ook gegevens van niet-ubo’s gaan registreren. Iedereen moet maatregelen nemen om de persoonsgegevens te beveiligen en datalekken melden.

Via onder meer de commerciële aanbieders van persoonsgegevens zullen de persoonsgegevens over de hele wereld worden verspreid en worden verkocht aan bedrijven, goede doelen en vele anderen. [17 april 2017]


Vraag 21 – Maar ik heb als ubo toch niets te verbergen?

Nou dan zou ik het boek van Martijn en Tokmetzis maar eens lezen: ebook, papieren boek. [17 april 2017]


Vraag 22 – Hebben aandeelhouders en andere betrokkenen bij rechtspersonen dan geen recht meer op privacy?

De wetgever vindt dat niet nodig en geeft ubo’s geen keus meer om de gegevens privé te houden voor het publiek. Er wordt door de wetgever gezegd dat er privacybeschermende maatregelen worden genomen, maar die zijn onvoldoende. [18 april 2017]


Vraag 23 – Wie hebben toegang tot het register?

Diverse overheidsinstellingen hebben toegang tot alle geregistreerde gegevens.

Alle overigen (onder meer bedrijven en particulieren) hebben toegang tot beperkte gegevens; verder kan bij de Kamer van Koophandel niet op naam van een persoon gezocht worden, maar bij anderen kan dat wel, zie vraag 26. Die beperkte gegevens zijn voldoende om heel interessant te zijn voor onder meer criminelen, commerciële aanbieders van persoonsgegevens zoals Experian en Graydon en vele anderen. Het is in de huidige digitale tijd al heel moeilijk om privégegevens privé te houden, door het ubo-register zal dit nog moeilijker worden.

NB Op grond van de huidige Europese richtlijn kan de toegang tot de ubo-gegevens worden beperkt tot personen met een rechtmatig belang. Van die mogelijkheid maakt Nederland in het consultatievoorstel geen gebruik. [18 april 2017]


Vraag 24 – Wat zijn commerciële aanbieders van persoonsgegevens?

Legale commerciële aanbieders van persoonsgegevens zijn onder meer de uitgever van de Quote 500, kredietbeoordelaars, marketingbedrijven en partijen die zakelijke persoonsinformatie aanbieden, zoals Company Info, Graydon, Experian en dergelijke. De laatstgenoemde commerciële aanbieders verkopen hun diensten aan alle ondernemingen die zich aan de anti-witwaswetgeving moeten houden. [18 april 2017]


Vraag 25 – Is er toezicht op commerciële aanbieders van persoonsgegevens?

Er is geen specifiek toezicht op deze ondernemingen. De ondernemingen moeten zich aan de Nederlandse en Europese security- en privacywetgeving houden. Of ze dat doen weet niemand. Dat het niet altijd goed gaat blijkt uit berichtgeving over Experian, die gegevens aan criminelen verkocht en berichten over World-Check, wiens terrorismedatabase uitlekt. [18 april 2017]


Vraag 26 – Klopt het dat in het ubo-register niet op de namen van de ubo’s kan worden gezocht?

In het consultatievoorstel staat dat alleen overheidsinstellingen in het register van de Kamer van Koophandel op naam kunnen zoeken. Als burger heb je daar niets aan, want zodra de ubo-gegevens in een commerciële personeninformatiedienst zitten, kan daar op naam worden gezocht. [18 april 2017]


Vraag 27 – Is de toegankelijkheid van het ubo-register wel in overeenstemming met de Grondwet en de Europese regelgeving inzake privacy?

In Nederland kunnen wetten niet aan de Grondwet getoetst worden, wat vreemd is. Het is denkbaar dat de ubo-register regels in strijd met Europese regelgeving is, maar heb je wel een dikke portemonnee nodig, want dergelijke procedures zijn kostbaar; er moeten specialisten op het gebied van grondrechten en privacy worden ingeschakeld.

Lees over de kritiek van de Europese privacy toezichthouder op de Europese plannen inzake ubo-register dit bericht. [19 april 2017]


Vraag 28 – Word ik als ubo geïnformeerd als er gegevens over mij uit het register worden opgevraagd?

Het is geheim als bepaalde overheidsinstellingen gegevens opvragen. Ik heb nog geen gelegenheid gehad te zien of er een verplichting voor de Kamer van Koophandel bestaat om de ubo’s te informeren over gegevensverstrekking; het is goed mogelijk dat de privacywetgeving de Kamer van Koophandel daartoe niet verplicht. [19 april 2017]


Vraag 29 – Hoe blijf ik buiten het ubo-register?

Dit gaat heel lastig worden. Mogelijk wordt het financieel participeren door de ubo-maatregelen zo onaantrekkelijk dat mensen zich terug gaan trekken.
Wellicht grijpen UK en US hier kansen, nu zij een lange traditie hebben op het gebied van anonimiseringsconstructies. Of het verstandig is daar gebruik van te maken, is de vraag.

Het zou beter zijn als de toegang tot de ubo-gegevens via de regelgeving werd beperkt. [19 april 2017]

Advertenties