4e Europese antiwitwasrichtlijn [AMLD4]

Op 19 april 2018 heeft het Europees Parlement de wijziging van AMLD4, ook wel ‘vijfde antiwitwasrichtlijn’ (AMLD5) genoemd, aangenomen, met belangrijke consequenties, voor zowel de organisaties en ondernemingen die zich aan de regelgeving moeten houden, als voor de burgers, die met cliëntenonderzoek te maken kunnen krijgen met diepgaande inbreuk op hun privacy en met de nodige security risico’s.


BELANGRIJKE VINDPLAATSEN

Hierna zijn enige vindplaatsen van informatie over de 4e Europese antiwitwasrichtlijn te vinden. Dit overzicht is niet compleet.

Europese vindplaatsen

[1] Vierde antiwitwasrichtlijn, AMLD4
Reeds in werking.

  • Officiele naam: Richtlijn (EU) 2015/849 van het Europees Parlement en de Raad van 20 mei 2015 inzake de voorkoming van het gebruik van het financiële stelsel voor het witwassen van geld of terrorismefinanciering, tot wijziging van Verordening (EU) nr. 648/2012 van het Europees Parlement en de Raad en tot intrekking van Richtlijn 2005/60/EG van het Europees Parlement en de Raad en Richtlijn 2006/70/EG van de Commissie
  • AMLD4 Engelstalig: html, pdf
  • AMLD4 Nederlandstalig: html, pdf
  • AMLD4 overzichtspagina

[2] Wijziging van AMLD4, ook wel vijfde antiwitwasrichtlijn (AMLD5) genoemd
Treedt binnenkort in werking, waarna de implementatieperiode start, aldus het nieuwsbericht van 19 april 2018, “The updated directive will enter into force three days after its publication in the Official Journal of the European Union. Member states will then have 18 months to transpose the new rules into national law“.

  • Officiële naam: Proposal for a directive of the European Parliament and of the Council amending Directive (EU) 2015/849 on the prevention of the use of the financial system for the purposes of money laundering or terrorist financing and amending Directive 2009/101/EC (tekst 2016)
  • Compromisvoorstel 20 december 2017 (Engelstalig)
  • Samenvatting Europees Parlement april 2018 (Engelstalig)
  • Persbericht inzake het aannemen van AMLD5, 19 april 2018 (Engelstalig)
  • Procedureoverzicht op Eur-Lex
  • Procedureoverzicht Europees Parlement

Nederlandse implementatie

Consultaties:

Regelingen:


TUSSENTIJDSE BERICHTEN

Stand van zaken per 1 maart 2018

De 4e Europese anti-witwasrichtlijn (AMLD4), officieel Richtlijn (EU) 2015/849 van 20 mei 2015, dient te worden geïmplementeerd in de Nederlandse wetgeving, met name in de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft). Hierna worden de gevolgen van AMLD4, zoals op 1 maart 2018 bekend, kort aangegeven.

Alvorens hier op in te gaan is het is goed om de achtergrond van de Wwft te schetsen. Financiële instellingen, zoals banken, kregen met ingang van 1 februari 1994 te maken met de Wet identificatie bij dienstverlening (Wid) en Wet melding ongebruikelijke transacties (Wet MOT). Deze regelgeving, met zijn monitoringsverplichtingen, was (en is) geënt op activiteiten van banken. Met ingang van 1 juni 2003 zijn juridische en financiële dienstverleners, zoals accountants, belastingadviseurs, advocaten, notarissen en nog enige andere groepen ondernemers onder de werking van de Wid/Wet MOT gebracht, zonder noemenswaardige aanpassingen van de principes van de regelgeving. Op 1 augustus 2008 trad de Wwft in werking, waarin Wid en Wet MOT werden samengevoegd.

Ondernemingen die zich aan de Wwft moeten houden (Wwft-plichtigen) – en dat zijn er vele, variërend van eenmanszaak tot en met multinational – zijn verplicht cliëntenonderzoek uit te voeren en ongebruikelijke transacties melden bij FIU-Nederland.

Aardverschuiving
Er is een aardverschuiving te verwachten als de op grond van AMLD4 gewijzigde Wwft in werking treedt. AMLD4 had op 26 juni 2017 in de Nederlandse wetgeving geïmplementeerd moeten zijn, iets waarin Nederland niet is geslaagd.

Nieuw is dat de verplichtingen tot het uitvoeren van cliëntenonderzoek aanzienlijk worden uitgebreid, bijvoorbeeld doordat iedere Wwft-plichtige (ook de eenmanszaak) een risicoanalyse moet uitvoeren en beleid moet vaststellen, alsmede daarvan bewijs leveren (‘vastleggen’). De reikwijdte van het cliëntenonderzoek wordt sterk verruimd, onder andere doordat een grote groep mensen “politiek prominente persoon” (PEP) en “uiteindelijk belanghebbende” (ubo) is geworden.

Privacy- en veiligheidsissues zullen een rol gaan spelen rondom de registratie van de ubo. Deze registratie moet plaats vinden door de entiteiten (zoals bv, nv, stichting en personenvennootschap) waaraan de ubo is verbonden. Maar de bv moet haar eigen ubo’s ook bij het handelsregister registreren, alwaar bepaalde gegevens inzake de ubo openbaar toegankelijk zullen zijn. Wwft-plichtige ondernemingen registreren de ubo’s en de PEP’s en tot slot zijn er een groot aantal bedrijven gespecialiseerd in het verzamelen en leveren van persoonsgegevens, die gegevens inzake PEP’s en ubo’s zullen gaan vastleggen en leveren aan iedereen die de gegevens wil kopen.

Verbrokkeling
Teleurstellend is dat er door de verantwoordelijke ministeries voor gekozen is de implementatie te verspreiden over twee wetsvoorstellen, waarvan het eerste, het voorstel voor de Implementatiewet vierde anti-witwasrichtlijn (K. 34808) op dit moment in behandeling is bij de tweede kamer. Op het tweede wetsvoorstel, dat volgens het consultatievoorstel “Implementatiewet registratie uiteindelijk belanghebbenden” moet gaan heten, moeten we nog wachten.

Belangrijke definities, zoals “politiek prominente persoon” (PEP) en “uiteindelijk belanghebbende” (ubo), worden volgens het eerste wetsvoorstel niet in de Wwft zelf gedefinieerd. De uitwerking vindt plaats door middel van een algemene maatregel van bestuur, die eind januari 2018 in consultatie is gegaan. De aangekondigde definities van PEP en ubo behelzen niet meer dan de tekst die ook in AMLD4 staat en een toelichting op deze en andere belangrijke begrippen ontbreekt. Op deze aanpak is in de reacties op de consultatie veel kritiek geuit.

Ontbrekende transparantie
Het huidige gebrek aan transparantie en zorgvuldigheid rondom de Wwft is schadelijk, zowel voor degenen die zich moeten voorbereiden op naleving van de Wwft als hun klanten (particulieren, ondernemingen en organisaties).

Het is te hopen dat de AMLD4-implementatie op een verstandige wijze plaats vindt, gebruik makend van de kennis van de mensen uit de praktijk, zoals degenen die aan de internetconsultatie over Uitvoeringsbesluit Wwft 2018 hebben deelgenomen.

Ellen Timmer, 1 maart 2018

Stand van zaken per 13 januari 2017

Op 20 mei 2015 heeft het Europees Parlement een compromisvoorstel aangenomen, zie het persbericht en het artikel van de KNB over het aannemen van de richtlijn. Officiële bekendmaking heeft op 5 juni 2015 gaan plaatsgevonden, zie dit bericht. De richtlijn moet op 26 juni 2017 in alle EU landen zijn geïmplementeerd.

In juli 2016 heeft de Europese Commissie een wijzigingsvoorstel ingediend, dat op het moment dat ik dit schrijf (13 januari 2017) nog niet zijn definitieve vorm heeft bereikt. Naar verwachting zal het Europese wetgevende proces deze maand worden afgerond. Op het voorstel van de Europese Commissie zijn een groot aantal amendementen ingediend.

Het ziet er naar uit dat de invoeringsdatum naar 1 januari 2018 zal gaan verschuiven.

Over het ubo-register, een onderdeel van de richtlijn, zijn we een weblog gestart: https://uboregister.wordpress.com/.


HISTORIE 2013-2015

Voorstel Europese Commissie, 2013

Op 5 februari 2013 heeft de Europese Commissie een voorstel gedaan.

  • 5 februari 2013 | Engelstalige versie van het voorstel van de Europese Commissie van 5 februari 2013, “Proposal for a directive of the European Parliament and of the Council on the prevention of the use of the financial system for the purpose of money laundering and terrorist financing“.
  • 5 februari 2013 | Nederlandstalige versie van het voorstel van de Europese Commissie van 5 februari 2013.
  • 15 maart 2013 | Op 15 maart 2013 was er een bijeenkomst in Brussel, georganiseerd door de Europese Commissie. Via deze pagina kan meer informatie worden gevonden, onder meer presentaties.

Algemeen

Europees Parlement, 2013 – 2015

Het Europees Parlement heeft op 11 maart 2014 een wetgevingsresolutie aangenomen over het voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad (gewone wetgevingsprocedure: eerste lezing). Onderstaand enige vindplaatsen van documenten, die grondslag vormden voor de besluitvorming.

  • 23 mei 2013 | Opinion of the European Economic and Social Committee, ENFR (23 May 2013) > html
  • 2 oktober 2013 | Opinion of the Committee on Development for the Committee on Civil Liberties, Justice and Home Affairs, rapporteur: Bill Newton Dunn(2.10.2013) > MS Word
  • 11 november 2013 | Draft report of the Committee on Economic and Monetary Affairs and the Committee on Civil Liberties, Justice and Home Affairs, rapporteurs: Krišjānis Kariņš, Judith Sargentini (11 November 2013) > pdf, MS Word
  • 4 december 2013 | Opinion of the Committee on Legal Affairs for the Committee on Economic and Monetary Affairs and the Committee on Civil Liberties, Justice and Home Affairs, rapporteur: Antonio López-Istúriz White (4.12.2013) > pdf, MS Word
  • Op de site van het Europese parlement zijn amendementen te vinden.
  • 20 februari 2014 | Persbericht over de stemmingen op 20 februari 2014 in de commissies (Economic and Monetary Affairs / Civil Liberties, Justice and Home Affairs); pdf versie van het bericht.
  • 28 februari 2014 | Verslag van de commissievergadering over de ontwerp AMLD. Op deze plaats de ontwerpagenda voor de EP vergadering in maart 2014.
  • 26 januari 2015 | Bericht Europees Parlement: “A deal on new legislation to fight money laundering, tax crimes and terrorist financing will be put to a vote in the economic and monetary affairs and civil liberties committees. Under the deal concluded by Parliament and EU government negotiators, the ultimate owners of companies would have to be listed in central registers, which would be accessible to people with a “legitimate interest”, such as investigative journalists.

De aangenomen tekst:

Algemene informatie

Europese Commissie, 2014

  • 10/06/2014 : Commission position on EP amendments on 1st reading. Decision: Partial agreement (bron: EUR-Lex, 24 juni 2014).
  • 10 juni 2014 | Uit de procedure file van het Europees Parlement blijkt dat de Europese Commissie heeft gereageerd op de door het Parlement aangenomen voorstellen. In een MS Word bestand zijn de reacties van de Commissie op de verschillende amendenten te vinden.
  • 21 november 2014 | De status van de procedure is in de procedure file vermeld als “Awaiting Council 1st reading position / budgetary conciliation convocation

Europese Raad, 2015

  • 20 april 2015 | De Europese Raad heeft op 20 april 2015 het ontwerp voor de  richtlijn goedgekeurd. Zie voor het persbericht en vindplaatsen dit bericht.

Nederlandse overheid, 2013

  • 1 maart 2013 | De fiche van 1 maart 2013 opgesteld door de werkgroep Beoordeling Nieuwe Commissievoorstellen (BNC) van de Nederlandse rijksoverheid, met een samenvatting.
  • 8 mei 2013 | In de vaste commissies voor Financiën en voor Veiligheid en Justitie is over het voorstel gesproken. Inmiddels is het verslag van een schriftelijk overleg, vastgesteld 8 mei 2013, beschikbaar, waarin gestelde vragen werden beantwoord. Zie ook het verslag op het weblog Bijzonder Strafrecht.

Reacties uit de Europese samenleving, 2013, 2014

  • januari 2014 | Transparancy International wil graag openbaarheid (ubo-register) en heeft een bericht gepubliceerd waarin het de openbaarheidsvoorstellen steunt (januari 2014).

CCBE, Council of Bars and Law Societies of Europe, de Europese advocatenorganisatie

  • juli 2013 | Europese advocatenorganisatie CCBE doet voorstellen voor amendementen inzake het ontwerp voor de 4e antiwitwasrichtlijn (juli 2013).
  • mei 2013 | Internationale advocatenorganisatie CCBE (ook actief op Twitter) geeft commentaar op het voorstel voor de 4e Antiwitwasrichtlijn (18 mei 2013).

CFE, de fiscalistenorganisatie CFE (Confédération Fiscale Européenne)

  • april 2013 | Europese fiscalistenorganisatie CFE: CFE Opinion Statement on the proposal for a 4th EU Anti Money Laundering Directive (april 2013).
  • januari 2014 | Europese fiscalistenorganisatie CFE: Second CFE opinion statement on the proposal for a 4th EU Anti-Money Laundering Directive (januari 2014). Het commentaar heb ik in dit bericht besproken.
  • februari 2014 | In de nieuwsbrief van februari 2014 die door de fiscalistenorganisatie CFE (Confédération Fiscale Européenne) werd verspreid, schrijft CFE over de stand van zaken rondom de 4e antiwitwasrichtlijn: “EP Committees vote for public registers of beneficial owners but against extending AML duties to aggressive avoidance. On 20 February 2014, the ECON and LIBE Committees of the European Parliament voted on the proposal for a 4th Anti Money Laundering Directive. The MEPs favoured the introduction of public registers of ultimate beneficial owners of companies, foundations and trusts established in the EU. These registers have been the most contentious point in the negotiations and have caused two postponements of the vote. Proposals seeking to extend the scope of the reporting obligation to “aggressive tax avoidance” have not been taken on board, maintaining the principle that only criminal activity has to be reported. MEPs have however added, mostly in the recitals, references to the fight against tax fraud, evasion and tax avoidance. The CFE is strongly opposed to including aggressive tax avoidance in the AML Directive, as this would blur the distinction between legal and illegal tax behaviour, causing massive legal uncertainty for taxpayers and advisers. Provisions safeguarding legal privilege have been kept and even slightly extended. The EP plenary vote is scheduled for 11 March 2014. As the result of the ECON/LIBE vote already reflects a compromise, major changes in the plenary vote are unlikely. The EU Council vote on the dossier is still due.
  • april 2014 | In de nieuwsbrief van april 2014 schrijft CFE over de AMLD: “EP plenary votes for public registers of beneficial owners The European Parliament has adopted the proposal for a 4th Anti Money Laundering Directive, as suggested by its ECON and LIBE Committees. The text includes numerous amendments to the Commission´s proposal of which the most prominent is the introduction of a public register including beneficial owners of EU-based entities including trusts. Reportedly, Denmark, Estonia, Germany, Luxembourg, the Netherlands and Poland are against a beneficial ownership register while France and the UK appear to be in favour; the UK however appears to oppose the inclusion of trusts. This suggests a need for additional discussions between the EU Council and the Parliament. These will take place in the second half of this year, with the new European Parliament elected in May. The CFE had, in its second Opinion Statement on the AML Directive proposal in January, (successfully) argued against extending the scope of the Directive to legal practices such as tax avoidance, as it had been proposed by a number of MEPs.

CNUE, de Raad van Europese notariaten

  • 20 januari 2014 |Blijkens een bericht van KNB van 20 januari 2014 is er gereageerd door Europese notarissenorganisatie CNUE. De tekst heb ik nog niet kunnen vinden.
  • 30 oktober 2014 | De KNB laat weten dat zij samen met CNUE te zullen aandringen op intrekking van het voorstel.

INFORMATIE OP DEZE SITE

Advertenties