De wereld van Dato | Fraude is overal

Als beginnend advocaatje kwam ik van alles tegen dat ik tot dan toe niet kende: een penningmeester van een stichting die zich bezig hield met leerlingenvervoer die een greep in de kas deed, een zoontje van een bekende advocaat die auto’s bekraste, en nog veel meer. Op gegeven moment zie je achter elke boom een crimineel staan. Gelukkig is dat idee overgegaan, want de samenleving functioneert juist omdat niet iedereen elkaar voortdurend bedondert. Wat niet wegneemt dat er in de samenleving de nodige lieden zijn die hinder veroorzaken. Een paar mensen kunnen het voor velen verprutsen. Één  bewoner van een appartementencomplex kan er voor zorgen dat de hal een complete puinhoop is.

Daar moest ik aan denken toen ik het artikel van Dato Steenhuis las op de site van een instituut dat diensten aanbiedt op het gebied van fraudebestrijding. Het zal niet verbazen dat het artikel de titel “Fraude is overal” draagt, want als er geen fraude is, valt er ook niets te bestrijden. Maar van die verhalen met zinnen als “Nederland staat stijf van de fraude” geloof ik per definitie niets. En ook het simplisme van iedereen over één kam scheren “Iedereen doet het” en de verhalen over normverlies hebben niet mijn sympathie.

Het is lekker simpel en het bekt goed. (Als je het niet simpel houdt wordt je ten slotte niet gelezen. En als je niet gelezen wordt besta je niet.)

Natuurlijk, met de conclusie dat er aandacht moet zijn voor bestrijding van fraude kan niemand het oneens zijn. Wat ik mis in verhalen van dit type is dat de problematiek rondom fraude niet zo simpel is:

  • Een deel van wat fraude genoemd wordt, is gewoon onbenulligheid van de burger, zoals onder andere is gebleken bij de zgn. fraudebestrijdingsmaatregelen in de sociale zekerheid, lees de kritiek van de Nationale Ombudsman.
  • Wet- en regelgeving veranderen snel en zijn niet goed begrijpelijk, zodat kennis van de regels en de correcte naleving steeds moeilijker wordt, zowel voor particulieren als voor organisaties (inclusief de overheid). Over het negeren van wet- en regelgeving door de overheid schrijft Tatiana Scheltema in het artikel ‘Koppige overheid’ (Advocatenblad mei 2015).
  • De definitie van fraude is in de loop van de tijd verbreed (zoals ook met ‘witwassen’ en ‘corruptie’ is gebeurd).

De werkelijkheid is ingewikkelder dan Steenhuis doet voorkomen. Die werkelijkheid is dat de samenleving ingrijpend anders is geworden door de rol van door de techniek mogelijk gemaakte ontwikkelingen (transport, internet, productiewijzen, enzovoorts). Bestrijding van fraude heeft naar mijn mening niets te maken met normvervaging, maar alles met een veranderende wereld, waaraan het recht en het denken van mensen niet is aangepast.

Het gaat niet over het aanleren van ‘normen‘ maar over het bedenken van systemen die op een positieve manier (zonder surveillance) voorkomen dat mensen de normen overtreden. De bal ligt bij de wetgever en organisaties die de systemen bedenken en niet bij de burger.

NB Ik begrijp best dat er dienstverleners zijn die enthousiast inspringen op de mogelijkheden die onleesbare en onbegrijpelijke wet- en regelgeving bieden, zoals de aanbieders van ‘compliance’ diensten, maar ik blijf vinden dat de wetgever allereerst moet streven naar wetgeving die wel leesbaar en begrijpelijk is.

Aanvulling 24 juni 2015

Inmiddels is het artikel van Steenhuis ook op het weblog Ivoren Toga verschenen.

Aanvulling 17 juli 2015

Jan Willem Boissevain schreef op 13 juli 2015 in Zo worden wij allemaal fraudeurs dat door een toename van het aantal regels mensen steeds meer moeten en zij steeds minder kunnen. Hij signaleert dat een door het UWV-gebruikt formulier inzake bijverdiensten maar door één procent van de betrokkenen juist kan worden ingevuld. Hij eindigt met ‘Als je aan zoveel regels wordt onderworpen, dan kun je het niet goed meer doen en wordt alles fraude. Zo worden wij uiteindelijk allemaal fraudeurs.

Over Ellen Timmer, advocaat ondernemingsrecht @Pellicaan

Verbonden aan Pellicaan Advocaten, http://www.pellicaan.nl/, kantoor Capelle aan den IJssel (Rotterdam), telefoon 088-6272287, fax 088-6272280, e-mail ellen.timmer@pellicaan.nl ||| Weblogs: algemeen: https://ellentimmer.wordpress.com/ ||| modernisering ondernemingsrecht: http://flexbv.wordpress.com/
Dit bericht werd geplaatst in Fraude, witwasbestrijding, Wwft en getagged met , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s