Het ministerie van veiligheid congresseert op 27 november over innovatie | belangrijke onderwerpen als security worden vergeten

Op 27 november a.s. houdt het ministerie van veiligheid een congres over innovatie, onder de titel “Innovatie aan de zee“, waaraan dwarsdenkers gelukkig ook mogen deelnemen. Als ik lees wat de onderwerpen zijn en hoe ze worden toegelicht, dan lijkt het of geen dwarsdenkers aan de organisatie hebben meegedaan.

De titel van het congres en de aankondiging suggereren dat een breed terrein wordt bestreken. Als de onderwerpen van de sessies worden bekeken, gaan de meeste over het domein van de veiligheid (strafpraktijk, terrorismebestrijding, enzovoorts). Ik tel in totaal 61 onderwerpen. Daarvan gaan er 44 (72,13%) over veiligheid. Zeven onderwerpen betreffen de overige rechtspraktijk (zoals de rechtspraak), 11,48%. Andere veelvoorkomende thema’s zijn gedragsbeïnvloeding (“nudging”, vijf keer) en profiling.

Daarmee mist het ministerie een kans om de thematiek van de invloed van (informatie)technologie op recht en samenleving breder aan te pakken. Het illustreert dat het ministerie vrijwel uitsluitend interesse heeft voor het veiligheidsdomein, terwijl van een ministerie dat officieel ook “justitie” in het vaandel voert mag worden verwacht dat breder naar recht en rechtsstaat wordt gekeken.

Belangrijke onderwerpen rondom tech ontbreken, ik noem er een paar:

  • Ik zie nergens iets aangekondigd over de grote problemen inzake de kwaliteit van de door overheden en bedrijven aangelegde gegevensverzamelingen en over de manier waarop fouten kunnen worden gesignaleerd en gecorrigeerd. Leest het ministerie de rapporten van de Algemene Rekenkamer en de adviezen van de Raad van State niet?
  • De onderwerpen inzake het gebruik van digitale gegevensverzamelingen en profilering lijken achter te lopen. Dat digitale analyse interessante informatie kan opleveren, is buiten kijf. Hoe wordt geverifieerd dat de verzamel- en onderzoeksmethoden (profiling methoden) juist zijn? Hoe wordt gecheckt of de software integer is? Die vragen worden door wetenschapsoptimisten niet gesteld en horen in het kader van innovatie prominent aan de orde te komen.
  • Merkwaardig is dat het ministerie bij twee onderwerpen spreekt over traag veranderende wetgeving. Misschien is dat op sommige terreinen zo, maar er zijn een vele terreinen waar de regelgeving zo snel verandert, dat zelfs deskundigen moeite hebben het te volgen (onder meer het fiscale recht, het financiële recht). Door de snelle wijzigingen kunnen burger en ondernemer (die zich aan van alles moeten houden, “compliance”) de ontwikkelingen niet meer bijhouden. De uitvoerende overheid kan de ontwikkelingen soms niet bijbenen (voorbeeld: belastingdienst). De ingewikkeldheid van regelgeving neemt in rap tempo toe. Er zijn een groot aantal bronnen over dit onderwerp, onder meer de rapporten van de Nationale Ombudsman en de adviezen van de Raad van State. Het is tijd voor initiatieven op dit punt, zoals betere informatievoorziening, minder snelle veranderingen en slimmere regelgeving en uitvoering.
  • In het domein van de ICT-leveranciers is sprake van belangrijke monopolies van ICT-partijen die zeer krachtige politieke invloed hebben en gelieerd zijn aan diverse andere grote ondernemingen. Deze ICT-partijen verzamelen zelf ook veel data en willen die graag combineren met van de overheden verkregen data. Hoe wordt er voor gezorgd dat de overheid zaken doet met leveranciers zonder dat deze op een onjuiste manier met de gegevens aan de haal gaan? Wordt het niet tijd dat er onafhankelijke partijen komen die deze ICT-leveranciers toetsen (ook technisch).
  • Security en persoonlijke ruimte voor burgers en bedrijven zijn geen onderwerp tijdens het congres, terwijl het voor de gewone burger en ondernemer steeds moeilijker zal worden om zich veilig van criminelen, onbespied en onbeïnvloed (“ongenudged”) door de wereld te begeven. Wordt het niet eens tijd om burgers meer rechten te geven om zich aan “nudging” van overheden en bedrijven te onttrekken. Zoals het recht om digitaal producten te kopen zonder persoonsgegevens te verschaffen (bijvoorbeeld met prepaid betalingsvormen of door contante betaling) en een verbod op “delen”. In de praktijk betekent “delen” nl. vaak onvrijwillig informatie verschaffen in ruil voor voorrechten of diensten. De overheid dient als aanjager op te treden van methodieken (technisch, gesteund door regelgeving) die de burger beschermen.
  • Tot slot lijkt me dat er methoden moeten worden ontwikkeld waarmee de burger de overheid kan gaan nudgen. De techniek biedt voldoende mogelijkheden om dat te doen op een zorgvuldige en verantwoorde manier.

Het is teleurstellend dat de scope van dit door het ministerie van veiligheid georganiseerde congres zo beperkt is; ook hoop ik dat men zich niet zal laten verleiden big-data-napraterij (zoals ik elders al een aantal keren heb gehoord). Tegen betaling zal ik er graag naar toe gaan om er “dwars” te denken. In een apart artikel op dit blog heb ik alvast wat ideeën over regelgeving voor de surveillance samenleving opgenomen.

NB Het valt me op dat iBestuur geen enkele aandacht aan dit congres besteedt. Terwijl op de iBestuur site veel bijdragen zijn te vinden over gelijksoortige onderwerpen.

Meer informatie

Een greep uit de artikelen op dit weblog:

Gegevensverzamelingen, profilering:

Security:

Snel wijzigende regelgeving“Iedereen wordt geacht de wet te kennen”

De nieuwe onvrijheden van de digitale wereldMeer ICT > meer (on)recht?

Aanvulling 24 november 2014 | ‘nudging’
Zie over ‘nudgen’ ook het artikel van Joost Steins Bisschop ‘Wij zijn allen eigendom’ van 1 november jl. (FD, betaalmuur), waarin hij vertelt over apparaten die bepalen of je een nieuw onderdeel moet kopen, ‘De paradox is dat je als gebruiker in een inbrekersrol terechtkomt terwijl de echte inbreker natuurlijk de beamerfabrikant is: hij breekt in bij mij‘.
Ook leuk is ‘Dox, wolf in digikleren’, dat door Steins Bisschop wordt besloten met: ‘Soms doet de machine precies wat de mens wil. Sommige machines kunnen iets wat de mens helemaal niet wil (Google Glass) en sommige mensen willen iets wat nog geen machine kan. In die fase zitten we. En onthoud: we zijn nog maar net begonnen.‘.

Over Ellen Timmer, advocaat ondernemingsrecht @Pellicaan

Verbonden aan Pellicaan Advocaten, http://www.pellicaan.nl/, kantoor Capelle aan den IJssel (Rotterdam), telefoon 088-6272287, fax 088-6272280, e-mail ellen.timmer@pellicaan.nl ||| Weblogs: algemeen: https://ellentimmer.wordpress.com/ ||| modernisering ondernemingsrecht: http://flexbv.wordpress.com/
Dit bericht werd geplaatst in Bestuursrecht, ICT, privacy, e-commerce, Strafrecht en getagged met , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s