Behoorlijke administratie niet alleen verantwoordelijkheid van directie; commissarissen Betelgeuze hoofdelijk aansprakelijk

Een op 4 december jl. gewezen uitspraak van de Rechtbank Noord-Nederland [*] was niet alleen een onaangename verrassing voor de directie van de failliete onderneming Betelgeuze. Zij werden verantwoordelijk geacht voor een inadequate administratie.
De raad van commissarissen (rvc) heeft een toezichthoudende functie en is minder snel verantwoordelijk. In deze zaak bleven de commissarissen echter niet buiten schot.
Zowel de directeuren als de commissarissen werden hoofdelijk veroordeeld tot betaling van een voorschot aan de faillissementscurator.

De procedure werd gevoerd door de curator van Betelgeuze tegen de directeuren en commissarissen van de vennootschap.

Taak raad van commissarissen

In overwegingen 2.32 en 2.33 geeft de rechtbank uitleg over wat van de rvc mag worden verwacht en zegt voorts dat de rvc de onvolkomen financiële informatievoorziening niet had mogen accepteren.

2.32. Ten aanzien van de raad van commissarissen overweegt de rechtbank als volgt. Van een raad van commissarissen mag verwacht worden dat hij op de hoogte is van de aard en opzet, alsmede de organisatie van de onderneming Betelgeuze. Dat betekent dat de raad van commissarissen geacht moet worden doordrongen te zijn van het belang van de voor Betelgeuze – gelet op haar aard en organisatie – doorslaggevende informatie en het belang van deugdelijke risico inventarisatie en beheersingssystemen. Zoals de rechtbank hiervoor heeft overwogen, mag de raad van commissarissen daarbij in beginsel afgaan op de juistheid van de informatie zoals verstrekt door het bestuur, tenzij er aanwijzingen zijn dat deze informatie niet juist of onvolledig is. De toezichthoudende taak van de raad van commissarissen brengt in een dergelijk geval mee dat de raad zich zelfstandig nader laat informeren. Daartoe staan de raad ook wettelijke bevoegdheden ter hand. Naar het oordeel van de rechtbank heeft de raad van commissarissen zich in de gegeven omstandigheden onvoldoende adequaat laten informeren en heeft zij onvoldoende zelfstandig informatie ingewonnen omtrent de toestand van de onderneming. Zoals de rechtbank hiervoor heeft vastgesteld bood de administratie van Betelgeuze geen redelijk inzicht in haar vermogenspositie. Zo is niet gebleken dat stelselmatig kwartaalrapportages werden opgemaakt ten behoeve van de raad van commissarissen, terwijl de wel aanwezige kwartaalrapportages geen inzicht geven in de dalende liquiditeit, de afnemende standen debiteuren en het afnemende onderhanden werk. Bovendien ontbreken deugdelijke liquiditeitsprognoses en begrotingen. Voorts vonden er jaarlijks onverklaarbare en omvangrijke mutaties in de jaarrekening plaats ten aanzien van het onderhanden werk, welke mutaties van grote invloed zijn geweest op de winst- en verliesrekening. Bovendien wijken de begrotingen Betelgeuze af van de jaarrekening, ontbreken kasstromen wegens investeringen en uit financieringen en zaten er geen toelichtingen bij de begrotingen.

2.33. Het structureel ontbreken van voor deze onderneming doorslaggevende informatie valt ook de raad van commissarissen aan te rekenen. Weliswaar was de raad van commissarissen niet zelf verantwoordelijk voor het samenstellen en voeren van een deugdelijke administratie als zodanig, echter het houden van voldoende toezicht op een onderneming zoals Betelgeuze waarbij dergelijke doorslaggevende informatie ontbreekt, is naar het oordeel van de rechtbank niet (goed) mogelijk. Daarmee ontbrak het de raad van commissarissen aan essentiële en adequate informatie en instrumenten op basis waarvan hij zijn toezichthoudende functie in de gegeven omstandigheden naar behoren had kunnen uitvoeren. Immers, had de raad van commissarissen zich wel elk kwartaal door de bestuurders laten informeren door middel van adequate kwartaalrapportages (met daarin de stand van het onderhanden werk) en had hij wel met enige regelmaat liquiditeitsprognoses aangeleverd gekregen door het bestuur op basis van verwachte bankstanden, crediteuren en debiteuren posities, dan zou in de loop van 2004 de gesignaleerde trends (afname onderhanden werk, afname debiteurensaldo, geen structurele toename bankstand) volgens de deskundige onderwerp van discussie moeten zijn geweest. Daarvan is noch blijkens de notulen van de raadsvergaderingen, noch anderszins gebleken. Bovendien ontbrak een adequaat risico inventarisatie en -beheersingssysteem zodat risico’s ook op die manier niet, althans niet tijdig, door de raad van commissarissen onderkend zijn. Het gebrek aan essentiële informatie en toezichthoudende instrumenten bij de raad van commissarissen heeft er naar het oordeel van de rechtbank dan ook mede toe geleid dat de administratieve fout op basis waarvan de raad van commissarissen gedurende driekwart van het boekjaar 2005 in de veronderstelling verkeerde dat Betelgeuze winst maakte, terwijl in feite verlies geleden werd, pas in februari 2006 ontdekt werd. Voorts is de rechtbank niet gebleken dat de raad van commissarissen zich zelfstandig alsnog tijdig en adequaat heeft laten informeren. Gelet op het voorgaande is de rechtbank van oordeel dat de raad van commissarissen haar toezichthoudende taak zodanig onzorgvuldig heeft vervuld, dat sprake is van een onbehoorlijke taakvervulling op grond van artikel 2:259 BW.

De les die commissarissen uit de uitspraak kunnen trekken, is dat zij dienen na te gaan of de administratie van de vennootschap goed is ingericht en of zij in voldoende mate worden geïnformeerd over financiële onderwerpen. Een en ander betekent ook dat er in de rvc voldoende financiële deskundigheid aanwezig moet zijn.

[*] Vindplaats: Rechtbank Noord-Nederland 4 december 2013.

Over Ellen Timmer, advocaat ondernemingsrecht @Pellicaan

Verbonden aan Pellicaan Advocaten, http://www.pellicaan.nl/, kantoor Capelle aan den IJssel (Rotterdam), telefoon 088-6272287, fax 088-6272280, e-mail ellen.timmer@pellicaan.nl ||| Weblogs: algemeen: https://ellentimmer.wordpress.com/ ||| modernisering ondernemingsrecht: http://flexbv.wordpress.com/
Dit bericht werd geplaatst in Bestuur en toezicht bij rechtspersonen, Bestuurdersaansprakelijkheid, Insolventierecht, Rechtspersonenrecht en getagged met , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s