“Compliance”, wat betekent het en waar gaat het naar toe

In de Nederland is “compliance” een gebruikelijke aanduiding geworden voor naleving van de voor een onderneming geldende wet- en regelgeving. Enkele voorbeelden uit de financiële sector:

  • Banken moeten de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft), de Wet op het financieel toezicht (Wft) en een groot aantal andere wetten naleven.
  • Accountants moeten zich aan de Wwft en diverse speciale accountantswetten houden.
  • Beleggingsinstellingen moeten zich aan de Wft houden, die binnenkort ook voor alternatieve beleggingsinstellingen (“abi’s” of Alternative Investment Funds, “AIF’s”) gaat gelden.
  • Verzekeringstussenpersonen (“financiële dienstverleners”) moeten zich aan de Wft houden.

Een gevolg hiervan is dat ondernemingen dienen te investeren in het ontwikkelen van systemen en opleiding van hun personeel. Verder zijn zij verplicht om te bewijzen dat zij wet- en regelgeving hebben nageleefd, door middel van dossiers. Die dossiers worden gecontroleerd door externe toezichthouders, zoals Bureau Financieel Toezicht, Autoriteit Financiële Markten en De Nederlandsche Bank. Lastig is dat die regelgeving vaak “open normen” bevat (dat betekent dat je het zelf mag uitzoeken) en dat toezichthouders niet altijd bereid zijn om hun ideeën over wat goede compliance is wereldkundig te maken (dat betekent dat je dat pas ontdekt als de toezichthouder bij jou op bezoek komt). Het is de vraag of je met de open normen beter af bent dan met uitvoerig omschreven regels.

Accountants en belastingadviseurs gebruiken het woord “compliance” ook voor hun dienstverlening voor klanten. Zij doelen dan op de regels die hun klanten moeten naleven op het gebied van opmaken en vaststellen van jaarrekeningen, fiscale verplichtingen en andere regelgeving.

Een algemene tendens is dat de compliance regels voor Nederlandse ondernemingen toenemen. Dat is een gevolg van schandalen, van de toegenomen mogelijkheden die ICT biedt, en van de grote verwachtingen die de overheid heeft van het bedrijfsleven als het gaat om het “monitoren” van iedereen die bij een onderneming betrokken is.

Van Velzen: “heel veel tijd, geld en energie stoppen in het nauwgezet opvolgen van gedetailleerde regelgeving”

Ondernemers worden ook wel eens moe van compliance, zo blijkt uit het aardige weblogartikel van Dik van Velzen, die onder de titel “De klant aan de kant” schrijft over de gevolgen van compliance en over wetten die goed werk voor klanten in de weg staan:

De Wft is zo’n in de weg staande wet. Elke dag hoor ik financiële-dienstverleners zeggen dat zij de klant centraal willen zetten. Elke dag zie ik diezelfde financiële-dienstverleners in de praktijk andere dingen doen. Vooral heel veel tijd, geld en energie stoppen in het nauwgezet opvolgen van gedetailleerde regelgeving. Regels in de Wft, het BGfo, andere besluiten of ministeriële regelingen of de pseudowetgeving van de AFM.

In de ijver om netjes te voldoen aan alle steeds maar weer wijzigende regels, is het bijna niet te doen om ook nog aan de klant te denken. Laat staan die klant centraal te stellen. De klant wordt niet uit beeld verloren, maar staat wel aan de kant. Intussen wordt per wetsartikel een afvinklijstje afgewerkt.

Financiële dienstverleners zijn niet de enige die hier mee tobben. Er zijn vele andere voorbeelden te bedenken.

Internationaal

Het is een tendens die niet alleen Nederlands is. In een eerder artikel op dit weblog signaleerde ik dat ook in Duitsland het midden- en kleinbedrijf in toenemende mate met compliance bureaucratie worden geconfronteerd:

Doch gerade mittelständische Unternehmen tun sich oft besonders schwer, den Überblick über häufig unklare und unüberschaubare Vorschriften zu behalten.

Effectiviteit / evaluatie

Opvallend aan alle compliance-regels is dat er geen effectiviteitsonderzoek wordt gedaan.
Zo heb ik niet kunnen ontdekken dat aan de voorstellen voor de nieuwe Europese antiwitwasrichtlijn een effectiviteitsonderzoek ten grondslag ligt. Er zit wel een rapportje bij, maar dat gaat alleen over hoe belangrijk het is witwassen te bestrijden (maar daar kan niemand tegen zijn).
Ook de Nederlandse Wwft is voor zover mij bekend nooit geëvalueerd. Het enige wat gebeurt is dat het aantal gemelde ongebruikelijke transacties worden geteld (zie de jaarverslagen van FIU-Nederland). Echter, het aantal gemelde ongebruikelijke transacties zegt weinig over het nut van de Wwft.

Uit de informatie over de totstandkoming van de regelgeving blijkt dat de overheid heel veel goede bedoelingen heeft met de regels. Maar of het bijvoorbeeld wel zin heeft om advocaten te vragen een onderzoek te laten doen naar de herkomst van het vermogen van hun cliënten (bij Wwft-opdrachten, dat is een beperkt deel van het advocatenwerk [*] ), wordt niet onderzocht.

Aangezien er in onze overheid veel intelligente mensen actief zijn, hoop ik van harte dat men nu eens op het idee komt om alle regelgeving eens zorgvuldig en onafhankelijk te laten evalueren (uiteraard niet door marktpartijen die hopen een leuke duit te kunnen verdienen aan hun compliance-adviezen). Verder zou het mooi zijn als in de VS en VK ontwikkelde concepten niet klakkeloos zouden worden overgenomen.

[*] Advocaten vallen alleen onder de Wwft voor bepaalde diensten op het gebied van fusie en overname, oprichten van rechtspersonen, vastgoedtransacties en vestiging van hypotheken.

Aanvulling 3 juli 2013
Zie voor kritiek op de Wwft en de “compliance” mode in het algemeen ook dit artikel op de site van ManagementScope.

Advertenties

Over Ellen Timmer, advocaat ondernemingsrecht @Pellicaan

Verbonden aan Pellicaan Advocaten, http://www.pellicaan.nl/, kantoor Capelle aan den IJssel (Rotterdam), telefoon 088-6272287, fax 088-6272280, e-mail ellen.timmer@pellicaan.nl ||| Weblogs: algemeen: https://ellentimmer.wordpress.com/ || modernisering ondernemingsrecht: http://flexbv.wordpress.com/
Dit bericht werd geplaatst in Dienstverlening - juridisch financieel [advocaten, accountants, belastingadviseurs e.d.], Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Fraude, witwasbestrijding, Wwft en getagged met , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s