Belang van het bestuursrechtelijke bewijsrecht wordt steeds groter

De overheidsplannen om “onverklaarbaar vermogen” te confisqueren, illustreren het toenemend belang van bewijs in het bestuursrecht.

Het bestuursrechtelijke bewijsrecht was het onderwerp van het preadvies mr. dr. A. Gerbrandy tijdens de vergadering van de Nederlandse Juristenvereniging (NJV) van dit jaar. Onderstaand de samenvatting van het preadvies. Of de materiële waarheid waarover Gerbrandy spreekt nog een rol blijft spelen in het bestuursrecht, is gezien een aantal recente ontwikkelingen een grote vraag.


Samenvatting preadvies mr. dr. A. Gerbrandy
In dit preadvies wordt onderzocht welke de uitgangspunten zijn voor waarheidsvinding bij de bestuursrechter. Volgens de Awb dient de bestuursrechter actief op zoek te gaan naar de materiële waarheid: datgene wat daadwerkelijk is gebeurd. Dit uitgangspunt hangt samen met de klassieke functies van het bestuursrechterlijke proces: handhaving van het objectieve recht en individuele rechtsbescherming. Deze opdracht staat onder druk. Met het verschuiven van de functie van het bestuursproces naar geschilbeslechting is het de (normatieve) vraag of het uitgangspunt niet moet worden verlaten. En feitelijk: de bevoegdheden die de bestuursrechter zijn toegekend om actief op zoek te gaan naar de materiële waarheid worden nauwelijks gebruikt. De taakopvatting van de bestuursrechter is derhalve een eerste beperking voor waarheidsvinding. Een tweede belangrijke beperking wordt gegeven door het bewijsrecht: bewijsrecht kan de mogelijkheid tot het vaststellen van de materiële waarheid beïnvloeden. Het Awb-uitgangspunt dat de afwezigheid van gecodificeerde bewijsregels (de vrij-bewijs-leer) in dienst zou staan van waarheidsvinding moet worden herbezien: die relatie is niet lineair en codificatie van bewijsregels, mits zij zowel helderheid als flexibliteit biedt, kan waarheidsvinding ten goede komen.
De mogelijkheid tot waarheidsvinding op enkele specifieke deelterreinen van het bestuursrecht onderzoekend blijken er nadere grenzen te zijn. Ten aanzien van de taalanalyse in het vreemdelingenrecht worden grenzen ingegeven door de eigen taakopvatting van de hoogste rechter maar ook door het door deskundigen gebruikte instrument van de taalanalyse zelf. In mededingingsrechtelijke fusiezaken wordt waarheidsvinding bemoeilijkt door zowel het soms zeer economisch-complexe gehalte van besluiten én principieel begrensd omdat het hier gaat om een toekomstige waarheid. In het bestuursrechtlijk sanctierecht – onderzocht aan de hand van overtredingen van het rookverbod en van het kartelverbod – geeft het punitief karakter van de te toetsen besluiten enerzijds extra grenzen die voortvloeien uit o.a. de onschuldpresumptie, maar geldt anderzijds de door het EVRM voorgeschreven volle toets, waardoor de feiten in volle omvang opnieuw bij de rechter aan de orde zouden moeten (kunnen) komen.
Conclusie is dat materiële waarheidsvinding zoals door de Awb voorgeschreven als uitgangspunt niet moet worden losgelaten, ook niet onder druk van nieuw ontwikkelde functies van het bestuursrechtelijk geding. Het uitgangspunt dient juist waar nodig gerevitaliseerd: het streven naar een uitspraak die is gebaseerd op de materieel juiste feiten dient voorop te staan. Dat het niet steeds mogelijk is de materiële waarheid daadwerkelijk te achterhalen doet dat uitgangspunt niet teniet.

Over Ellen Timmer, advocaat ondernemingsrecht @Pellicaan

Verbonden aan Pellicaan Advocaten, http://www.pellicaan.nl/, kantoor Capelle aan den IJssel (Rotterdam), telefoon 088-6272287, fax 088-6272280, e-mail ellen.timmer@pellicaan.nl ||| Weblogs: algemeen: https://ellentimmer.wordpress.com/ ||| modernisering ondernemingsrecht: http://flexbv.wordpress.com/
Dit bericht werd geplaatst in Bestuursrecht, Financieel recht, onder meer Wft, Wtt en getagged met , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s