Bewijslastomkering in het Nederlandse recht

Steeds vaker maakt de wetgever het de overheid en andere autoriteiten makkelijk door de bewijslast om te keren, soms zelfs zonder een tegenbewijsmogelijkheid.

  • Een voorbeeld daarvan is bestuursaansprakelijkheid in faillissement. De statutair directeur van een vennootschap die niet beschikt over een goede administratie of die de publicatieversie van de jaarrekening niet tijdig bij het handelsregister heeft gedeponeerd (#), krijgt met bewijslastomkering te maken. Op grond van een bepaling in boek 2 Burgerlijk Wetboek heeft een dergelijke directeur zich aan onbehoorlijk bestuur schuldig gemaakt en wordt vermoed dat onbehoorlijke taakvervulling een belangrijke oorzaak is van het faillissement. Hij is slechts niet aansprakelijk als hij bewijst dat de onbehoorlijke taakvervulling door het bestuur niet aan hem te wijten is en dat hij niet nalatig is geweest in het treffen van maatregelen om de gevolgen daarvan af te wenden. In de praktijk kan die bewijsopdracht voor de betrokken directeur grote problemen opleveren.
  • Een tweede voorbeeld is uit het verkeersrecht. Op grond van een bepaling uit het verkeersrecht (*), is het strafbaar (boete) om tijdens het besturen van een auto of bromfiets een mobiele telefoon in de hand te houden, waarbij niet van belang of of je al of niet belt. Hier is geen mogelijkheid van tegenbewijs. Je kunt dus niet proberen te bewijzen dat je niet aan het bellen was of dat je het verkeer niet in gevaar bracht. Het uitgangspunt dat gevaarlijke handelingen moeten worden bestraft, wordt hier volledig los gelaten. Dat is misschien wel begrijpelijk, omdat het lastig is te constateren of een mobiele telefoon werd gebruikt en of er gevaar door ontstond. Overigens is deze wijziging van het verkeersrecht nauwelijks bekend gemaakt en is er op overheidssites weinig over te vinden. Als je op het onderwerp zoekt, vind je alleen informatie via particuliere sites. Sommige mensen komen pas achter deze bepaling als ze een keer worden “betrapt”.

De ontwikkeling dat er steeds vaker bewijslastomkering plaats vindt, is wel een om in de gaten te houden. Soms is dat aan de orde in gevallen waarin we voor de betrokkene niet veel sympathie hebben.

Zo is onlangs een wijziging in het strafrecht in werking getreden, op grond waarvan vermoed dat uitgaven die een veroordeelde heeft gedaan in een periode van zes jaren voorafgaand aan het plegen van het misdrijf, wederrechtelijk verkregen voordeel vormen, tenzij de veroordeelde aannemelijk kan maken dat deze uitgaven zijn gedaan uit een legale bron van inkomsten. Voorts wordt vermoed dat voorwerpen die in een periode van zes jaren voorafgaand aan het plegen van het misdrijf aan de veroordeelde zijn gaan toebehoren illegaal verkregen voordeel vormen, tenzij aannemelijk is dat aan de verkrijging van die voorwerpen een legale bron van herkomst ten grondslag ligt (artikel 36e derde lid Wetboek van Strafrecht [**]).

Het is goed mogelijk dat goedwillende burgers met dergelijke bepalingen in aanraking komen. Immers, het aantal regels waaraan particulieren, ondernemingen en organisaties zich moeten houden, neemt steeds toe, en niet alles is bij de belanghebbenden bekend.

Dat het makkelijker wordt voor de overheid om criminelen te “plukken” zal niemand erg vinden, maar de bewijslastomkeringsbepalingen moeten er niet toe leiden dat goedwillende burgers in problemen raken.

NOTEN

(#) Artikel 248 boek 2 Burgerlijk Wetboek.

(*) Artikel 61a Reglement verkeersregels en verkeerstekens, RVV 1990.
Besluit 4 februari 2002 tot wijziging van het Reglement verkeersregels en verkeerstekens 1990, Stb. 2002, 67.

[**] Meer informatie is te vinden in het dossier op overheid.nl.

Advertisements

Over Ellen Timmer, advocaat ondernemingsrecht @Pellicaan

Verbonden aan Pellicaan Advocaten, http://www.pellicaan.nl/, kantoor Capelle aan den IJssel (Rotterdam), telefoon 088-6272287, fax 088-6272280, e-mail ellen.timmer@pellicaan.nl ||| Weblogs: algemeen: https://ellentimmer.wordpress.com/ ||| modernisering ondernemingsrecht: http://flexbv.wordpress.com/
Dit bericht werd geplaatst in Financieel recht, onder meer Wft, Wtt, Grondrechten, rechtsstaat e.d. en getagged met . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s