Claims tegen banken wegens renteswaps

In de jaren rond 2006 en 2007 hebben banken aan ondernemers de zgn. ‘renteswaps’ verkocht, die neer komen op een soort “verzekering” dat de ondernemer zeker is van een vaste rente voor zijn krediet. Een renteswap is alleen interessant als de overeengekomen rente over het krediet (veelal op euribor gebaseerd met een opslag) omhoog gaat. Als de rente daalt kan de renteswap geld kosten (een “negatieve waarde”) krijgen, te betalen aan de bank als een lening tussentijds wordt beëindigd, bijvoorbeeld vanwege de verkoop van het onderpand (onroerend goed).

In veel gevallen zijn de ondernemers onvoldoende door de bank geïnformeerd over de risico’s verbonden aan het renteswap product, zo blijkt uit een aantal rechterlijke uitspraken.

  • In een recente procedure bij de Rechtbank Rotterdam delft de bank het onderspit tegen een ondernemer (notabene een advocaat), die weinig had begrepen van de overeenkomsten die hij met de bank had gesloten. In deze zaak krijgt de bank nog wel gelegenheid om tegenbewijs te leveren. De Rechtbank overweegt onder meer:

4.9. De informatie die Rabobank [eiser 1] (al of niet als vertegenwoordiger van de vennootschappen) heeft verstrekt maakte er melding van dat de renteswaps wel zekerheid boden tegen het fluctueren van de (variabele) rente, maar nadelig zouden zijn ingeval de rente zou dalen. Hetzelfde geldt voor het risico dat een negatieve waarde van de renteswap zou ontstaan die ingeval van beëindiging van de renteswap aan Rabobank zou moeten worden vergoed. Genoemde informatie geeft evenwel geen uitleg over het zogenaamde ‘afgesproken bedrag’. In de door [eiser 1] ondertekende stukken en in de hem ter beschikking gestelde brochure wordt bijvoorbeeld niet duidelijk gemaakt:
- wat daaronder precies moet worden verstaan;
- hoe de waarde van het afgesproken bedrag wordt bepaald;
- wanneer het afgesproken bedrag wordt overschreden;
- wat de consequenties zijn van overschrijding van het afgesproken bedrag (zoals kennelijk het ontstaan van een verplichting tot het verschaffen van aanvullende zekerheid, het betalen van een boete en/of beëindiging van het contract).

4.10. Van Rabobank als professionele en op dit gebied bij uitstek deskundige dienstverlener mocht worden verwacht dat zij [eisers] persoonlijk en indringend in duidelijke en niet mis te verstane bewoordingen over de werking en risico’s van dit toch zeer wezenlijke onderdeel van het renteswapcontract informeerde en hem (en daarmee de vennootschappen) waarschuwde voor de consequenties van overschrijding van het afgesproken bedrag. Dit geldt temeer omdat niet-professionele klanten ook beschermd moeten worden tegen eigen lichtvaardigheid en gebrek aan inzicht en kunde. Rabobank stelt dat zij [eisers] wel degelijk – onder andere in een persoonlijk gesprek (..) heeft geïnformeerd. De vennootschappen betwisten dit. Op grond van het feit dat de informatie die Rabobank [eisers] ter beschikking heeft gesteld uitgebreid en tamelijk gedetailleerd is doch van genoemde aspecten van het afgesproken bedrag in het geheel geen melding maakt, acht de rechtbank het op voorhand niet aannemelijk dat die informatie [eisers] mondeling wel is verstrekt. Dit geldt temeer nu Rabobank over de inhoud van de bewuste gesprekken niet erg concreet is. De bewijslast omtrent de tekortschietende informatieverstrekking rust op de vennootschappen. Mede in aanmerking nemend dat het aan Rabobank is om het materiaal dat zich in haar invloedssfeer bevindt (zoals gespreksverslagen) in te brengen, acht de rechtbank dat bewijs voorshands geleverd en gaat zij er dan ook voorshands vanuit dat genoemde informatie [eisers] niet is verstrekt. Rabobank zal echter conform haar aanbod in staat worden gesteld tegen dat voorshandse oordeel tegenbewijs te leveren.

  • De Rechtbank Noord-Nederland deed in maart 2013 uitspraak in een zaak tussen Deutsche Bank en een accountantskantoor. Het accountantskantoor voerde als verweer aan dat zij onvoldoende was voorgelicht over de kenmerken en risico’s verbonden aan de swapovereenkomst. Het kantoor beroept zich daarbij op de schending van de zorgplicht door de bank. De bank stelt zich op het standpunt dat het accountantskantoor wel degelijk afdoende is geïnformeerd en bovendien dat van een accountantsorganisatie verwacht mag worden dat zij een dergelijk product kan doorgronden. De Rechtbank constateert dat op de bank de verplichting rust om het accountantskantoor te informeren omtrent de specifieke eigenschappen, kenmerken en potentiële risico’s van de renteswap en de daarmee samenhangende diensten van de bank. Voor zover de bank daarin nalatig is geweest, levert dat schending van een precontractuele informatieverplichting op, wat in beginsel onrechtmatig is ten opzichte van het accountantskantoor. De Rechtbank meent dat het behandelde geval voldoende duidelijk moet zijn geweest voor het accountantskantoor welke verplichtingen aan werden gegaan. Wel gaat de Rechtbank mee met de kritiek op de omvang van de vergoeding die de bank aan het accountantskantoor heeft berekend.

Hieruit kan worden opgemaakt dat ondernemers de hoge kosten verbonden aan tussentijdse beëindiging van renteswaps niet over zich heen hoeven te laten komen. Laat – liefst voordat er iets betaald wordt aan de bank – door een advocaat nagaan of de bank wel aan zijn zorgplicht heeft voldaan.

Ook de kranten hebben aandacht besteed aan deze rechtszaken. Zie onder meer dit artikel in de Volkskrant.

Aanvulling 26 juli 2013
Zie over dit onderwerp bij MeJudice het artikel van Piet Duffhues: Vestia en andere swapaffaires: wel of geen speculatie? Achtergrond: hoe kon het zo fout gaan met de swaps? De auteur schrijft onder meer over de renteswap:

Dit kan dus zeker niet worden gekwalificeerd als niet-speculatief, integendeel: de swapper gaat door het afsluiten van een renteswap een gok aan over de geldende toekomstige marktrente tijdens de looptijd van de swap die vaak meerdere jaren omvat. De toekomstige rente is niet te voorspellen. De conclusie tot nu toe is dat het renterisico niet wordt afgedekt door een renteswap aan te gaan. De waarde van de swap kan voor de hedger een groot verlies opleveren als de swaprente hoger is dan de marktrente (negatieve netto contante waarde). Hieruit kan het stellen van onderpand voortvloeien (tegenpartijrisico).

Aanvulling 8 augustus 2013
Inmiddels verschijnen berichten dat Amerikaanse banken benchmarktarieven van renteswaps manipuleerden, zie het FD van 7 augustus 2013 (pagina 18)  en een artikel van Bloomberg van 2 augustus jl.

Aanvulling 2 september 2013
Zie ook het artikel van Harmsen in het FD (alleen voor abonnees) onder de titel “Ook de rechtbank weet het niet meer“, waarin de vraag aan de orde komt of de bank wel terecht een renteswap heeft geadviseerd.

Aanvulling 4 september 2013
Uit een bericht op de site van AFM blijkt dat deze organisatie met een rapport over rentederivaten bij het MKB bezig is. Onderstaand het bericht:

AFM publiceert in september onderzoek rentederivaten bij het MKB

27-08-2013

Minister Dijsselbloem van Financiën heeft vragen beantwoord over rentederivaten bij het MKB. Kamerlid Verhoeven van D66 wilde weten wat er aan problemen rond rentederivaten die door banken aan ondernemers zijn verkocht wordt gedaan, mede naar aanleiding van berichten daarover in de Volkskrant. De minister verwijst in zijn antwoorden onder meer naar onderzoek van de Autoriteit Financiële Markten (AFM) dat in september naar buiten komt.

De AFM kijkt naar toekomstige risico’s en naar de dienstverlening met betrekking tot rentederivaten aan semipublieke instellingen en het MKB. Daarbij kijkt de AFM ook naar de informatieverstrekking en advies over de risico’s en voorwaarden van rentederivaten door financiële ondernemingen. De wijze waarop is gecommuniceerd over de opslag die op het krediet van toepassing is heeft daarbij ook de aandacht van de AFM.

About these ads

Over Ellen Timmer, advocaat ondernemingsrecht

Verbonden aan Pellicaan Advocaten, http://www.pellicaan.nl/, kantoor Capelle aan den IJssel (Rotterdam), telefoon 088-6272287, fax 088-6272280, e-mail ellen.timmer@pellicaan.nl ||| Weblogs: algemeen: http://ellentimmer.wordpress.com/ ||| modernisering ondernemingsrecht: http://flexbv.wordpress.com/
Dit bericht werd geplaatst in Contractenrecht, privaatrecht algemeen, Financieel toezicht, onder meer Wft, Wtt en getagged met , , . Maak dit favoriet permalink.

Een reactie op Claims tegen banken wegens renteswaps

  1. Dank je wel voor het artikel ik heb hem voor je doorgestuurd ;-)

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s